सामान्यरूप व त्याचे अपवाद — संपूर्ण नियम

विभक्तीचा प्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय लावण्यापूर्वी मूळ शब्दाच्या रूपात जो बदल होतो, त्याला सामान्यरूप म्हणतात.

संकल्पना

• घर + ला = घराला → सामान्यरूप घरा
• मुलगा + ला = मुलग्याला → सामान्यरूप मुलग्या
• नदी + ला = नदीला → सामान्यरूप नदी (बदल नाही)

अकारान्त पुल्लिंगी शब्द

शेवटी अ असणाऱ्या पुल्लिंगी शब्दांचे सामान्यरूप आ कारान्त होते.

आकारान्त पुल्लिंगी शब्द

शेवटी आ असणाऱ्या पुल्लिंगी शब्दांचे सामान्यरूप या कारान्त होते.

ईकारान्त शब्द

ऊकारान्त शब्द

महत्त्वाचे अपवाद

१. ईकारान्त स्त्रीलिंगी शब्दांत बदल होत नाही नदी → नदीला, स्त्री → स्त्रीला, मुलगी → मुलीला (इथे थोडा बदल), पण अनेक ईकारान्त स्त्रीलिंगी शब्द तसेच राहतात.

२. संख्यावाचक शब्द एक, दोन, तीन यांचे सामान्यरूप होत नाही — *एकाला* मध्ये मात्र होते.

३. सर्वनामांचे स्वतंत्र रूप मी → मला, तू → तुला, तो → त्याला — ही नियमित सामान्यरूपे नाहीत, स्वतंत्र रूपे आहेत.

४. काही अकारान्त शब्दांत बदल होत नाही विशेषतः परभाषेतून आलेले शब्द — *बस, ट्रेन, स्कूल* यांचे सामान्यरूप होत नाही.

५. नपुंसकलिंगी एकारान्त शब्द घोडे → घोड्या, केळे → केळ्या

परीक्षेतील प्रश्नाचे स्वरूप

• शब्दाचे सामान्यरूप विचारले जाते
• सामान्यरूप देऊन मूळ शब्द विचारला जातो
• सामान्यरूप बरोबर आहे की चूक हे विचारले जाते

सरावाची पद्धत लिंग व शेवटचा वर्ण ओळखा — त्यावरून नियम ठरतो. दररोज दहा शब्दांचे सामान्यरूप लिहून सराव करा. अपवाद स्वतंत्र यादी करून पाठ करा, कारण प्रश्न बहुधा अपवादांवरच येतो.