आकृती व अशाब्दिक तर्क — सोडवण्याच्या ट्रिक्स

अशाब्दिक तर्काचे प्रश्न भाषेवर अवलंबून नसतात, म्हणून ते सर्वांना समान संधी देतात. निरीक्षण व सराव हे इथले दोन निर्णायक घटक आहेत.

प्रकार १ — आकृती मालिका

आकृतींच्या मालिकेतील पुढील आकृती ओळखायची असते.

काय तपासावे 1. **फिरणे (Rotation)** — आकृती किती अंश व कोणत्या दिशेने फिरत आहे (सामान्यतः ४५°, ९०°, १८०°) 2. **संख्या बदल** — रेषा, बिंदू किंवा घटक वाढत/कमी होत आहेत का 3. **स्थान बदल** — घटक कोपऱ्यांमध्ये सरकत आहेत का 4. **रंग/छटा बदल** — काळा-पांढरा आलटून पालटून 5. **आकार बदल** — आकृती मोठी/लहान होत आहे का 6. **एकत्रित बदल** — दोन नियम एकाच वेळी लागू होत असतील

पद्धत: एका वेळी एकच गुणधर्म तपासा. सर्व एकत्र पाहिल्यास गोंधळ होतो.

प्रकार २ — आरशातील व पाण्यातील प्रतिमा

आरशातील प्रतिमा (Mirror Image) - **डावी-उजवी** बाजू बदलते - वर-खाली तशीच राहते - आरसा उजवीकडे असल्यास प्रतिमा आडवी उलटते

सममित अक्षरे (आरशात तशीच दिसणारी): A, H, I, M, O, T, U, V, W, X, Y

पाण्यातील प्रतिमा (Water Image) - **वर-खाली** बदलते - डावी-उजवी तशीच राहते

पाण्यात तशीच दिसणारी अक्षरे: C, D, E, H, I, K, O, X

लक्षात ठेवा: आरसा = आडवे उलटणे; पाणी = उभे उलटणे.

प्रकार ३ — कागद घडी व कापणे (Paper Folding & Punching)

कागद घडी घालून त्याला छिद्र पाडले जाते; उघडल्यावर किती व कोठे छिद्रे दिसतील हे विचारले जाते.

पद्धत 1. घडीच्या **उलट क्रमाने** उघडा 2. प्रत्येक घडीत छिद्रांची संख्या **दुप्पट** होते 3. छिद्रे घडीच्या रेषेबद्दल **सममित** असतात

उदाहरण: कागद दोन वेळा घडी घातला व एक छिद्र पाडले → उघडल्यावर ४ छिद्रे (२ × २).

प्रकार ४ — घन व फासे (Cube & Dice)

घनाचे मूलभूत नियम - घनाला **६ पृष्ठे, १२ कडा, ८ शिरोबिंदू** - समोरासमोरील पृष्ठे एकाच वेळी दिसत नाहीत - एका वेळी कमाल **३ पृष्ठे** दिसू शकतात

फाशांचा नियम सामान्य फाशावर समोरासमोरील संख्यांची बेरीज **७** असते: - १ ↔ ६ - २ ↔ ५ - ३ ↔ ४

रंगवलेल्या घनाचे प्रश्न एका घनाला बाहेरून रंग देऊन त्याचे n³ लहान घन केल्यास:

उदाहरण: घनाचे ६४ लहान घन (n = ४) केल्यास: - ३ पृष्ठे रंगीत = ८ - २ पृष्ठे = १२ × २ = २४ - १ पृष्ठ = ६ × ४ = २४ - रंग नाही = २³ = ८ - पडताळणी: ८+२४+२४+८ = ६४ ✓

प्रकार ५ — आकृती पूर्ण करणे व वेगळी आकृती

• वेगळी आकृती ओळखा — सर्व आकृतींमधील समान गुणधर्म शोधा; जो त्यात बसत नाही तो उत्तर
• आकृती पूर्ण करा — तुटलेल्या भागाचा आकार व दिशा जुळवा

सरावाच्या टिपा

1. 1.एका वेळी एकच गुणधर्म तपासा — फिरणे, संख्या, स्थान, रंग
2. 2.रंगवलेल्या घनाची चार सूत्रे पाठ करा — यावर हमखास प्रश्न येतो
3. 3.फाशाचा ७ चा नियम लक्षात ठेवा
4. 4.आरसा व पाणी यांतील फरक पक्का करा
5. 5.दररोज पाच आकृती प्रश्न सोडवा — निरीक्षणशक्ती सरावानेच वाढते