एमपीएससी टेस्ट सिरीजMPSC Test Series
मराठी नोट्स · बुद्धिमत्ता

अंकमालिका व अक्षरमालिका — ओळखण्याच्या ट्रिक्स

मालिकेतील पुढील पद किंवा चुकीचे पद ओळखण्याची पद्धतशीर पद्धत — प्रकारांसह व उदाहरणांसह.

मालिकेचे प्रश्न बुद्धिमत्ता चाचणीत हमखास येतात. योग्य क्रमाने तपासणी केल्यास ते काही सेकंदांत सुटतात.

तपासणीचा क्रम

मालिका दिसताच खालील क्रमाने तपासा — पहिल्या तीन पायऱ्यांतच ८०% प्रश्न सुटतात:

  1. 1.लगतच्या पदांतील फरक काढा
  2. 2.फरक सारखा नसल्यास फरकांचा फरक काढा
  3. 3.गुणाकाराचा संबंध तपासा
  4. 4.वर्ग / घन यांच्याशी संबंध तपासा
  5. 5.मूळ संख्या किंवा विशिष्ट क्रम तपासा

प्रकार १ — समान फरक

२, ५, ८, ११, १४, ? फरक सतत ३ → उत्तर १७

प्रकार २ — वाढता फरक

२, ४, ८, १४, २२, ? फरक: २, ४, ६, ८ → पुढील फरक १० → उत्तर ३२

प्रकार ३ — गुणाकार

३, ६, १२, २४, ? प्रत्येक पद × २ → उत्तर ४८

२, ६, २४, १२०, ? × ३, × ४, × ५ → पुढे × ६ → उत्तर ७२०

प्रकार ४ — वर्ग व घन

१, ४, ९, १६, २५, ? → वर्ग: १², २², ३²… → उत्तर ३६

१, ८, २७, ६४, ? → घन: १³, २³, ३³… → उत्तर १२५

२, ५, १०, १७, २६, ? → n² + १ → उत्तर ३७

प्रकार ५ — मिश्र मालिका

दोन मालिका आलटून पालटून येतात.

१, १०, ३, १२, ५, १४, ? विषम स्थाने: १, ३, ५ → पुढे ७ सम स्थाने: १०, १२, १४ सातवे पद विषम स्थानावर → उत्तर

चुकीचे पद ओळखणे

संपूर्ण मालिकेचा नियम आधी शोधा, मग जे पद त्यात बसत नाही ते चुकीचे.

३, ७, १५, ३१, ६३, १२८ नियम: प्रत्येक पद = मागील × २ + १ ३ → ७ → १५ → ३१ → ६३ → १२७ अपेक्षित म्हणून १२८ हे चुकीचे पद.

अक्षरमालिका

अक्षरांना क्रमांक द्या: A = १, B = २, … Z = २६.

उलट क्रमांकाची ट्रिक: कोणत्याही अक्षराचा उलट क्रमांक = २७ – त्याचा क्रमांक उदा. C = ३ → उलट = २७ – ३ = २४ = X

उदाहरण **A, C, F, J, ?** क्रमांक: १, ३, ६, १० फरक: २, ३, ४ → पुढील फरक ५ → १० + ५ = १५ = **O**

लक्षात ठेवण्याजोगे टप्पे A = १, E = ५, J = १०, O = १५, T = २०, Y = २५

हे सहा टप्पे पाठ असल्यास कोणत्याही अक्षराचा क्रमांक दोन सेकंदांत काढता येतो.

सरावाच्या टिपा

  1. 1.१ ते ३० पर्यंतचे वर्ग आणि १ ते १५ पर्यंतचे घन पाठ करा.
  2. 2.मालिका दिसताच आधी फरक लिहा — तोच बहुतांश वेळा उत्तर देतो.
  3. 3.फरक अनियमित असल्यास लगेच गुणाकार तपासा, वेळ वाया घालवू नका.
  4. 4.अक्षरमालिकेसाठी A–Z क्रमांक पाठ असणे अनिवार्य आहे.
अद्ययावत: ३०/७/२०२६अंकमालिकाअक्षरमालिकाबुद्धिमत्ता चाचणीreasoning marathi

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न 1: मालिकेचे प्रश्न लवकर सोडवण्याची पद्धत कोणती?

आधी लगतच्या पदांतील फरक काढा. फरक सारखा नसेल तर फरकांचा फरक तपासा, नंतर गुणाकार आणि शेवटी वर्ग-घन तपासा. या क्रमाने बहुतांश प्रश्न लवकर सुटतात.

प्रश्न 2: अक्षराचा उलट क्रमांक कसा काढावा?

२७ मधून त्या अक्षराचा क्रमांक वजा करा. उदा. C चा क्रमांक ३ आहे, म्हणून उलट क्रमांक २७ – ३ = २४, म्हणजे X.

प्रश्न 3: मिश्र मालिका म्हणजे काय?

ज्यात दोन स्वतंत्र मालिका आलटून पालटून येतात तिला मिश्र मालिका म्हणतात. विषम स्थानांवरची पदे वेगळी आणि सम स्थानांवरची वेगळी तपासावी लागतात.

या विषयाचा सराव करायचा आहे?

मोफत टेस्ट सिरीज सोडवा आणि आपली तयारी तपासा — प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर व स्पष्टीकरणासह.