एखाद्या संपूर्ण वाक्यांशाच्या जागी वापरता येणाऱ्या एका शब्दाला शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द म्हणतात. हा पूर्णपणे पाठांतराचा घटक आहे.
व्यक्तिविषयक
| शब्दसमूह | एक शब्द |
|---|---|
| ईश्वर आहे असे मानणारा | आस्तिक |
| ईश्वर नाही असे मानणारा | नास्तिक |
| पुस्तकांची आवड असणारा | पुस्तकप्रेमी |
| मांस खाणारा | मांसाहारी |
| फक्त भाजीपाला खाणारा | शाकाहारी |
| सर्व काही खाणारा | सर्वभक्षी |
| माणसाचे मांस खाणारा | नरभक्षक |
| परमेश्वराची भक्ती करणारा | भक्त |
| दुसऱ्याचे भले करणारा | परोपकारी |
| स्वतःचाच विचार करणारा | स्वार्थी |
| कोणाचाही पक्ष न घेणारा | तटस्थ |
| नुकताच कामाला लागलेला | नवशिका |
| अनेक भाषा जाणणारा | बहुभाषिक |
| मद्य न घेणारा | निर्व्यसनी |
| एकांतात राहणारा | एकांतवासी |
| अन्न न घेता राहणारा | उपोषित |
स्थळविषयक
| शब्दसमूह | एक शब्द |
|---|---|
| पुस्तके ठेवण्याची जागा | ग्रंथालय |
| नाणी पाडण्याचे ठिकाण | टांकसाळ |
| अनाथ मुलांना ठेवण्याची जागा | अनाथाश्रम |
| शस्त्रे ठेवण्याची जागा | शस्त्रागार |
| धान्य साठवण्याची जागा | धान्यकोठार |
| पक्षी ठेवण्याची जागा | पक्षिगृह |
| रोग्यांवर उपचार करण्याची जागा | रुग्णालय |
| यात्रेकरूंसाठी उतरण्याची जागा | धर्मशाळा |
| मुलांना शिकवण्याची जागा | शाळा |
| देवाची पूजा करण्याची जागा | मंदिर |
गुणविषयक
| शब्दसमूह | एक शब्द |
|---|---|
| टाळता न येणारे | अपरिहार्य |
| विश्वास न ठेवण्यायोग्य | अविश्वसनीय |
| वाचता न येणारे | अवाच्य |
| कधीही न संपणारे | अक्षय / अनंत |
| कधीही न मरणारे | अमर |
| पाहता न येणारे | अदृश्य |
| सहज मिळणारे | सुलभ |
| कठीणतेने मिळणारे | दुर्लभ |
| नेहमी टिकणारे | शाश्वत |
| क्षणभर टिकणारे | क्षणभंगुर |
| सर्वांना आवडणारे | लोकप्रिय |
| मोजता न येणारे | असंख्य |
काळ व घटनाविषयक
| शब्दसमूह | एक शब्द |
|---|---|
| दररोज घडणारे | दैनंदिन |
| आठवड्यातून एकदा | साप्ताहिक |
| महिन्यातून एकदा | मासिक |
| वर्षातून एकदा | वार्षिक |
| दोन वर्षांतून एकदा | द्वैवार्षिक |
| पूर्वतयारी न करता केलेले भाषण | उत्स्फूर्त भाषण |
| स्वतःच लिहिलेले जीवनचरित्र | आत्मचरित्र |
| दुसऱ्याने लिहिलेले जीवनचरित्र | चरित्र |
| समाधीवर लिहिलेला लेख | समाधीलेख |
पाठांतराची पद्धत गटाने शिका — व्यक्ती, स्थळ, गुण, काळ. **अ-, अन-, नि-, दुर्-, सु-** या उपसर्गांचा अर्थ माहीत असल्यास अपरिचित शब्दाचा अर्थही ओळखता येतो. दररोज दहा शब्द घेतल्यास महिनाभरात ३०० शब्द तयार होतात.
अद्ययावत: ३०/७/२०२६शब्दसमूहाबद्दल एक शब्दमराठी शब्दसंग्रहतलाठी मराठी
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द म्हणजे काय?
एखाद्या संपूर्ण वाक्यांशाच्या जागी वापरता येणाऱ्या एकाच शब्दाला शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द म्हणतात. उदा. ईश्वर आहे असे मानणारा — आस्तिक.
प्रश्न 2: हा घटक लक्षात ठेवण्याची सोपी पद्धत कोणती?
गटाने शिका — व्यक्तिविषयक, स्थळविषयक, गुणविषयक व काळविषयक. अ-, अन-, नि-, दुर्-, सु- या उपसर्गांचा अर्थ माहीत असल्यास अपरिचित शब्दही ओळखता येतो.
प्रश्न 3: टाळता न येणारे यासाठी कोणता शब्द वापरतात?
टाळता न येणारे यासाठी अपरिहार्य हा शब्द वापरला जातो.
या विषयाचा सराव करायचा आहे?
मोफत टेस्ट सिरीज सोडवा आणि आपली तयारी तपासा — प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर व स्पष्टीकरणासह.