नातेसंबंध व दिशा — सोडवण्याच्या सोप्या ट्रिक्स

नातेसंबंध व दिशा हे दोन्ही घटक आकृती काढल्यास अत्यंत सोपे होतात. डोक्यात सोडवण्याचा प्रयत्न केल्यास मात्र गोंधळ उडतो.

भाग १ — नातेसंबंध (रक्ताचे नाते)

चिन्हांची पद्धत आकृती काढताना ही चिन्हे वापरा:

• + पुरुष · – स्त्री
• ↓ मूल (खालची पिढी)
• ↔ पती-पत्नी किंवा भावंडे (समान पिढी)

सोडवण्याच्या तीन पायऱ्या 1. वाक्य **शेवटून सुरुवातीकडे** वाचा 2. प्रत्येक नाते आकृतीत मांडा 3. शेवटी विचारलेले नाते आकृतीतून वाचा

उदाहरण *"रामकडे बोट दाखवून सीता म्हणाली — हा माझ्या आईच्या मुलाचा मुलगा आहे."*

शेवटून सोडवा: - *माझ्या आईचा मुलगा* = सीताचा भाऊ - *भावाचा मुलगा* = सीताचा पुतण्या

उत्तर: राम हा सीताचा पुतण्या आहे.

महत्त्वाची नाती - वडिलांचा/आईचा भाऊ → मामा किंवा काका - वडिलांची/आईची बहीण → आत्या किंवा मावशी - भावाचा/बहिणीचा मुलगा → पुतण्या किंवा भाचा - मुलाचा/मुलीचा मुलगा → नातू - पत्नीचा भाऊ → मेहुणा

महत्त्वाची सूचना: *माझ्या आईच्या मुलाचा* अशा वाक्यरचनेत सांगणारी व्यक्ती स्वतःही असू शकते. वाक्यात *एकुलता एक* किंवा *दुसरा कोणी नाही* असे नसल्यास दोन्ही शक्यता तपासा.

भाग २ — दिशा व अंतर

दिशांची मूळ रचना

• वर = उत्तर, खाली = दक्षिण
• उजवीकडे = पूर्व, डावीकडे = पश्चिम

वळणाचा नियम - उजवीकडे वळणे = घड्याळाच्या दिशेने ९०° - डावीकडे वळणे = घड्याळाच्या विरुद्ध ९०°

महत्त्वाचे: वळण नेहमी व्यक्ती ज्या दिशेला तोंड करून आहे त्यानुसार ठरते, नकाशाच्या स्थिर दिशेनुसार नाही. इथेच बहुतांश चुका होतात.

सावलीची ट्रिक - **सूर्योदयाच्या वेळी** सावली **पश्चिमेकडे** पडते - **सूर्यास्ताच्या वेळी** सावली **पूर्वेकडे** पडते - दुपारी १२ वाजता सावली सर्वात लहान असते

अंतर काढणे सर्व हालचाली मांडून झाल्यावर, प्रारंभबिंदू व अंतिम बिंदू यांतील अंतरासाठी **पायथागोरस** वापरा:

अंतर = √(उत्तर-दक्षिण विस्थापन² + पूर्व-पश्चिम विस्थापन²)

उदाहरण एक व्यक्ती उत्तरेकडे ४ किमी चालते, उजवीकडे वळून ३ किमी चालते. प्रारंभबिंदूपासून किती अंतरावर?

• उत्तर विस्थापन = ४
• उजवीकडे वळल्याने पूर्व विस्थापन = ३
• अंतर = √(४² + ३²) = √२५ = ५ किमी

उपयुक्त नोंद: ३-४-५, ६-८-१०, ५-१२-१३ या त्रिकुटी पाठ असल्यास वर्गमूळ काढण्याची गरजच पडत नाही.

सरावाच्या टिपा

1. 1.कधीही डोक्यात सोडवू नका — कागदावर आकृती काढा. दहा सेकंद जास्त लागतील पण उत्तर बरोबर येईल.
2. 2.नात्याची कोडी नेहमी शेवटून सुरुवातीकडे वाचा.
3. 3.दिशेच्या प्रश्नात कागदावर उत्तर वर ठेवून नकाशा काढा.
4. 4.पायथागोरसच्या त्रिकुटी पाठ करा — वेळ मोठ्या प्रमाणात वाचतो.