घड्याळ व दिनदर्शिका — कोन व वार काढण्याच्या ट्रिक्स

घड्याळ व दिनदर्शिकेचे प्रश्न सूत्रांवर आधारित असल्याने पाठांतराने लगेच सुटतात.

भाग १ — घड्याळ

मूलभूत माहिती - घड्याळात **३६०°** आणि **१२ तास** → **१ तास = ३०°** - तासकाटा एका मिनिटात **०.५°** फिरतो - मिनिटकाटा एका मिनिटात **६°** फिरतो - दोन्ही काटे २४ तासांत **२२ वेळा** एकमेकांवर येतात

कोनाचे सूत्र

कोन = |(३० × H) – (५.५ × M)|

H = तास, M = मिनिटे

उदाहरण १: ३:२० वाजता काट्यांमधील कोन? |(३० × ३) – (५.५ × २०)| = |९० – ११०| = २०°

उदाहरण २: ९:३० वाजता? |(३० × ९) – (५.५ × ३०)| = |२७० – १६५| = १०५°

टीप: उत्तर १८०° पेक्षा जास्त आल्यास ३६० मधून वजा करा.

विशेष स्थिती - **काटे एकत्र (०°)** — दर ६५ ५/११ मिनिटांनी - **काटे विरुद्ध (१८०°)** — दर ६५ ५/११ मिनिटांनी - **काटकोन (९०°)** — २४ तासांत ४४ वेळा

आरशातील प्रतिमा आरशात दिसणारी वेळ काढण्यासाठी: **११:६० – दिलेली वेळ**

उदाहरण: ४:३० ची आरशातील प्रतिमा? ११:६० – ४:३० = ७:३०

(वेळ १२:०० ते १:०० दरम्यान असल्यास २३:६० वापरा)

पाण्यातील प्रतिमा **१८:३० – दिलेली वेळ**

भाग २ — दिनदर्शिका

विषम दिवस (Odd Days) आठवड्याच्या पूर्ण संख्येनंतर उरणारे दिवस.

• सामान्य वर्ष = ३६५ दिवस = ५२ आठवडे + १ विषम दिवस
• लीप वर्ष = ३६६ दिवस = ५२ आठवडे + २ विषम दिवस
• १०० वर्षे = ५ विषम दिवस
• २०० वर्षे = ३ विषम दिवस
• ३०० वर्षे = १ विषम दिवस
• ४०० वर्षे = ० विषम दिवस

लीप वर्षाचा नियम - **४** ने भाग जाणारे वर्ष लीप वर्ष - परंतु **शताब्दी वर्ष** (१००, २००…) लीप वर्ष होण्यासाठी **४००** ने भाग जाणे आवश्यक

उदा. १९०० लीप वर्ष नाही (४०० ने भाग जात नाही), पण २००० लीप वर्ष आहे.

महिन्यांचे विषम दिवस

वार क्रमांक

० = रविवार, १ = सोमवार, २ = मंगळवार, ३ = बुधवार, ४ = गुरुवार, ५ = शुक्रवार, ६ = शनिवार

एकाच वर्षातील वार काढणे

उदाहरण: १ जानेवारी सोमवार असल्यास १५ मार्च कोणता वार? जानेवारीतील उरलेले दिवस = ३१ – १ = ३० फेब्रुवारी = २८ मार्च = १५ एकूण = ३० + २८ + १५ = ७३ ७३ ÷ ७ = १० आठवडे + ३ शेष सोमवार + ३ = गुरुवार

सरावाच्या टिपा घड्याळाचे कोनाचे सूत्र आणि दिनदर्शिकेचे विषम दिवसांचे आकडे पाठ करा. हे दोन घटक पूर्णपणे सूत्रांवर आधारित असल्याने सरावाने निश्चित गुण मिळतात.