महाराष्ट्रातील प्रमुख किल्ले — जिल्हानिहाय यादी

महाराष्ट्रात सुमारे ३५० हून अधिक किल्ले आहेत. किल्ला व त्याचा जिल्हा यांची जोडी हा परीक्षेतील हमखास प्रश्न आहे.

किल्ल्यांचे प्रकार

• गिरिदुर्ग — डोंगरावरील किल्ले. उदा. रायगड, सिंहगड, राजगड
• जलदुर्ग — समुद्रातील किल्ले. उदा. सिंधुदुर्ग, मुरुड-जंजिरा
• भुईकोट — सपाट जमिनीवरील किल्ले. उदा. अहमदनगर, नळदुर्ग, सोलापूर
• वनदुर्ग — जंगलातील किल्ले

प्रमुख किल्ले — जिल्हानिहाय

लक्षात ठेवण्याजोगे मुद्दे

• सर्वाधिक किल्ले — पुणे, सातारा व रायगड जिल्ह्यांत
• कळसूबाई हे सर्वोच्च शिखर, किल्ला नाही — हा गोंधळ टाळा
• जंजिरा हा एकमेव किल्ला जो मराठे, मुघल व इंग्रज कोणालाही जिंकता आला नाही
• सिंधुदुर्ग व विजयदुर्ग — शिवाजी महाराजांच्या आरमाराची दोन प्रमुख केंद्रे
• राजगड हा रायगडपूर्वीची राजधानी होता

किल्ला–घटना जोड्या (परीक्षेसाठी)

अभ्यासाची पद्धत किल्ला – जिल्हा – घटना अशी त्रिपदरी नोंद करा. परीक्षेत *जोड्या लावा* स्वरूपात प्रश्न येतो, म्हणून तक्त्याच्या रूपात उजळणी सर्वाधिक उपयुक्त ठरते.